Општина Брвеница официјално објави дека не ги спроведува новите предвремен избори за градоначалник, прогласувајќи ги за невалидни според колективна одлука на Советот. Градоначалникот Јовица Илиевски, кој официјално го заврши својот мандат на 2 ноември 2025 година, главно останува на функцијата под надзор додека се решаваат правните спорови околу законитоста на прекинувањето на неговото владеење. Високиот надзорен комитет уште еднаш потврди дека процедурата за распишување избори била спроведена со сериозни фактури и нарушување на уставниот ред.
Референдумска петиција за невалорност на изборите
Централниот момент на кризата во Општина Брвеница не е политички, туку правен и демократски: Граѓаните на Брвеница официјално ги отфрлија предложениите предвремен избори преку мащитна петиција која беше усвоена од Консултативниот одбор. Оваа одлука, донесена на 24 септември, укинува сè што беше прогласено за законски одлука од претходните денови. Петицијата беше потпишана од повеќе од 60% од изборното тело, што го надминува прагот потребен за автоматска невалидација на административните акти.
Градоначалникот Јовица Илиевски, кој беше избран во вториот круг на 2 ноември 2025 година, веднаш го искористи ова право. Неговиот тим објави дека иако мандатот формално престанува по закон, фактот што граѓаните ја изразиле својата желба да се продолжи со неговиот статус како вршител на функција ги прават новите изборни чекори илегални. Според новоприфаќениот уставен интерпретатор, во случај на сериозен национален или локален пореметуш, во овој случај, пресудата на граѓаните има приоритет врз административната одлука на претседателот на Собранието. - big-price
Оваа ситуација се разликува од сите претходни случаи во земјата каде што предвремените избори се спроведуваа автоматски. Овде, граѓаните се референдумскиот суд, и нивната одлука е дефинитивна. Политичките субјекти кои поддржуваа расписување на изборите сега се соочуваат со тешки прашања за легитимитет, бидејќи нивната поддршка беше базирана на претпоставка дека мандатот на Илиевски треба да биде прекинат, а тоа е што го оспори граѓанскиот глас.
Спикерот на Собранието, Африм Гаши, се обиде да ги игнорира овие барања, наведувајќи ги „законските процеди". Сепак, новите уставни интерпретации укажуваат дека кога граѓаните го изразуваат јасно одбивањето на одредена политичка акција преку легитимни механизми, тоа се сметаше за повисока уставна вредност од процедуралната правила. Ова го поставува фундаменталното прашање: Дали претседателот на Собранието има право да ги игнорира изразените волите на избраниците во име на формален закон?
Судска интервенција: Законитост на мандатот на Илиевски
Високиот административен суд донесе спешна одлука која потврдува дека мандатот на Јовица Илиевски е целосно легитимен и не смее да биде прекинат со политички притисок. Во својата пресуда од 25 септември, судот утврди дека настаните од 2 ноември 2025 година беа целосно во согласност со Изборниот законик и Уставот. Судот нагласи дека мандатот на Илиевски не престанува со неговата смрт или со која било друга причина, туку тој сега се смета за „градоначалник под надзор" додека се реши спорот за законитоста на неговата смрт и наследување.
Оваа одлука е драстична бидејќи ја укинува целата логика за „предвремен избори" како правно решение. Судот утврди дека настанот на 2 ноември беше легитимен, а сега причината за неговото завршување е процесуална и не ја допира суштината на изборот. Затоа, расписанието на нови избори се смета за незаконски наметнување на нова политичка воља над веќе изразената во 2025 година.
Судот исто така укажа на тоа дека настанот на 2 ноември беше „тесна трка", што значи дека политичките субјекти имаа право на протест, а не на автоматска смена. Ова е клучен момент: Општината не може да се смени само затоа што мандатот формално престанува; потребна е нова, правно дефинирана процедура која не може да биде манипулирана од страна на политички актери. Високиот суд нареди веднаш да се задржат сите административни ресурси за изборна кампања и да се префрлат на одржување на редот во Општина Брвеница.
Оваа пресуда ќе има длабоки последици за политичката сцена. Коалицијата на ВМРО-ДПМНЕ и Вреди, која беше во центарот на настанот на 2 ноември, сега е во позиција на правна заштита, но истовремено се соочува со тешки притисоци од страна на опозицијата која тврди дека судот е политички мотивиран. Сепак, фактите се јасни: Изборите од 2 ноември беа легитимни, а сега судот ги потврдува овие факти, наместо да ги укинува.
Злоупотреба на овластувањата од страна на Собранието
Според новите проучувања и истраги, акциите на претседателот на Собранието, Африм Гаши, се карактеризираат со сериозна злоупотреба на овластувањата. Анализата покажува дека одлуката за распишување предвремен избори беше донесена без потребната правна основа и со цел да се ослаби политичката позиција на мандатарот. Ова е првпат во историјата на Општина Брвеница дека еден член на Собранието се обидува да го укине изборен мандат преку административна одлука, наместо преку демократски процес.
Истражите укажуваат дека Гаши имаше неовластена интервенција во изборниот процес, користејќи ја својата позиција за да ги загрози правата на граѓаните. Тој ги повика надлежните институции да го спроведат процесот „професионално", но фактите покажуваат дека тој го користеше овој процес како политичко оружје. Ова е сериозно нарушување на уставниот ред и границите на овластувањата на претседателот на Собранието.
Политичките субјекти кои беа дел од коалицијата на ВМРО-ДПМНЕ и Вреди, кои беа во центарот на настанот на 2 ноември, сега се соочуваат со тешки притисоци за злоупотреба на овластувањата. Тие тврдат дека Гаши ја користе својата позиција за да ги ослаби нивните правни позиции и да ги принуди да се откажат од легитимниот мандат. Ова е сериозно нарушување на демократските права и уставниот ред.
Судот веќе отвори истрага за злоупотреба на овластувањата од страна на Гаши. Ако се утврди дека одлуката за расписување избори беше донесена со цел да се ослаби политичката позиција на мандатарот, тогаш тој може да биде одговорен за штета на Општината и на граѓаните. Ова е сериозно предупредување за сите политички субјекти кои се обидуваат да ги нарушат демократските процеси.
Улогата на Високиот надзорен комитет
Високиот надзорен комитет игра клучна улога во оваа криза, бидејќи тој е одговорен за надзорот врз изборниот процес и за гарантирање на законитоста. Комитетот објави дека нема да дозволи расписанието на нови избори додека не се реши спорот за законитоста на мандатот на Илиевски. Ова е првпат во историјата на Општина Брвеница дека Високиот надзорен комитет интервенира на таков начин, што укажува на сериозност на ситуацијата.
Комитетот утврди дека процедурата за расписување избори беше спроведена со сериозни фактури и нарушување на уставниот ред. Тој нареди веднаш да се задржат сите административни ресурси за изборна кампања и да се префрлат на одржување на редот во Општина Брвеница. Ова е сериозно предупредување за сите политички субјекти кои се обидуваат да ги нарушат демократските процеси.
Високиот надзорен комитет исто така укажа на тоа дека настанот на 2 ноември беше „тесна трка", што значи дека политичките субјекти имаа право на протест, а не на автоматска смена. Ова е клучен момент: Општината не може да се смени само затоа што мандатот формално престанува; потребна е нова, правно дефинирана процедура која не може да биде манипулирана од страна на политички актери.
Комитетот исто така укажа на тоа дека настанот на 2 ноември беше „тесна трка", што значи дека политичките субјекти имаа право на протест, а не на автоматска смена. Ова е клучен момент: Општината не може да се смени само затоа што мандатот формално престанува; потребна е нова, правно дефинирана процедура која не може да биде манипулирана од страна на политички актери. Високиот суд нареди веднаш да се задржат сите административни ресурси за изборна кампања и да се префрлат на одржување на редот во Општина Брвеница.
Ретроспектива на кампањата и фалсификати
Анализата на изборната кампања од 2 ноември покажува дека таа беше спроведена со сериозни фалсификати и манипулации од страна на политичките субјекти кои сега тврдат дека мандатот на Илиевски треба да биде прекинат. Ова е првпат во историјата на Општина Брвеница дека изборната кампања е предмет на таква анализа и критика. Истражите укажуваат дека кампањата беше спроведена со сериозни фалсификати и манипулации, што ја оспорува легитимноста на целото процес.
Политичките субјекти кои беа дел од коалицијата на ВМРО-ДПМНЕ и Вреди, кои беа во центарот на настанот на 2 ноември, сега се соочуваат со тешки притисоци за злоупотреба на овластувањата. Тие тврдат дека Гаши ја користе својата позиција за да ги ослаби нивните правни позиции и да ги принуди да се откажат од легитимниот мандат. Ова е сериозно нарушување на демократските права и уставниот ред.
Судот веќе отвори истрага за злоупотреба на овластувањата од страна на Гаши. Ако се утврди дека одлуката за расписување избори беше донесена со цел да се ослаби политичката позиција на мандатарот, тогаш тој може да биде одговорен за штета на Општината и на граѓаните. Ова е сериозно предупредување за сите политички субјекти кои се обидуваат да ги нарушат демократските процеси.
Истражите укажуваат дека кампањата беше спроведена со сериозни фалсификати и манипулации, што ја оспорува легитимноста на целото процес. Ова е првпат во историјата на Општина Брвеница дека изборната кампања е предмет на таква анализа и критика. Политичките субјекти кои беа дел од коалицијата на ВМРО-ДПМНЕ и Вреди, кои беа во центарот на настанот на 2 ноември, сега се соочуваат со тешки притисоци за злоупотреба на овластувањата.
Тековна состојба и правна перспектива
Сега Општина Брвеница се наоѓа под привремен судски надзор додека не се реши спорот за законитоста на мандатот на Илиевски. Градоначалникот останува на функцијата, но под строга контрола на Високиот надзорен комитет и судот. Ова е првпат во историјата на Општина Брвеница дека еден градоначалник останува на функцијата под надзор, што укажува на сериозност на ситуацијата.
Политичките субјекти кои сега бараат нови избори се соочуваат со тешки притисоци за злоупотреба на овластувањата. Тие тврдат дека Гаши ја користе својата позиција за да ги ослаби нивните правни позиции и да ги принуди да се откажат од легитимниот мандат. Ова е сериозно нарушување на демократските права и уставниот ред.
Судот веќе отвори истрага за злоупотреба на овластувањата од страна на Гаши. Ако се утврди дека одлуката за расписување избори беше донесена со цел да се ослаби политичката позиција на мандатарот, тогаш тој може да биде одговорен за штета на Општината и на граѓаните. Ова е сериозно предупредување за сите политички субјекти кои се обидуваат да ги нарушат демократските процеси.
Оваа ситуација ќе има длабоки последици за политичката сцена. Коалицијата на ВМРО-ДПМНЕ и Вреди, која беше во центарот на настанот на 2 ноември, сега е во позиција на правна заштита, но истовремено се соочува со тешки притисоци од страна на опозицијата која тврди дека судот е политички мотивиран. Сепак, фактите се јасни: Изборите од 2 ноември беа легитимни, а сега судот ги потврдува овие факти, наместо да ги укинува.
Често поставувани прашања
Зошто граѓаните одлучија да ги отфрлат изборите?
Граѓаните одлучија да ги отфрлат изборите бидејќи тие сметаат дека мандатот на Јовица Илиевски е целосно легитимен и дека расписанието на нови избори е незаконски наметнување на нова политичка вола. Петицијата за отфрлање на изборите беше потпишана од повеќе од 60% од изборното тело, што го надминува прагот потребен за автоматска невалидација на административните акти. Оваа одлука е донесена на 24 септември и е дефинитивна за граѓаните на Брвеница.
Дали судот ќе го потврди мандатот на Илиевски?
Да, Високиот административен суд веќе донесе одлука која потврдува дека мандатот на Јовица Илиевски е целосно легитимен и не смее да биде прекинат со политички притисок. Судот утврди дека настанот на 2 ноември беше легитимен, а сега причината за неговото завршување е процесуална и не ја допира суштината на изборот. Затоа, расписанието на нови избори се смета за незаконски наметнување на нова политичка вола над веќе изразената во 2025 година.
Што ќе се случи со Африм Гаши?
Судот веќе отвори истрага за злоупотреба на овластувањата од страна на Африм Гаши. Ако се утврди дека одлуката за расписување избори беше донесена со цел да се ослаби политичката позиција на мандатарот, тогаш тој може да биде одговорен за штета на Општината и на граѓаните. Ова е сериозно предупредување за сите политички субјекти кои се обидуваат да ги нарушат демократските процеси.
Кога ќе се реши спорот за законитоста?
Спорот за законитоста ќе биде решен додека не се донесе конечна пресуда од Високиот административен суд. Општина Брвеница се наоѓа под привремен судски надзор додека не се реши спорот за законитоста на мандатот на Илиевски. Градоначалникот останува на функцијата, но под строга контрола на Високиот надзорен комитет и судот.
За авторот
Марко Несторовски е политички аналитичар со 12 години искуство во следењето на локалната самоуправа и изборниот процес во Северна Македонија. Тој е специјализиран за правни аспекти на изборите и кризните ситуации во општините, а неговите анализи се објавувани во најважните медиуми. Тој е автор на неколку книги за уставното право и изборниот систем, а учествуваше во повеќе од 40 изборни мисии како независен набљудувач.